Vernieuwde collectie 1950–1980

LICHT OP VROUWELIJKE MAKERS

Het circuit opent met een zaal met feministische kunst die vrijheid, macht en het vrouwelijk lichaam aan de orde stelt. Een jonge Ana Mendieta plakt in Untitled (Facial Hair Transplants) uit1972 baardhaar van een medestudent op haar gezicht en bevraagt daarmee ideeën over gender. In dezelfde zaal is het grote werk Vêtement Noir (1968) van Magdalena  Abakanowicz teruggekeerd na haar grote solotentoonstelling in Tate Modern. Deze werken worden geflankeerd door die van Lee Bontecou, Nan Hoover, VALIE EXPORT en Martha Rosler.

In een vernieuwde zaal over het Amerikaanse abstract expressionisme staan Helen Frankenthaler en haar omgeving centraal. Met het recent geschonken Beach Scene (1961) wordt zij gepresenteerd tussen kunstenaars met wie zij nauwe banden onderhield. Zij exposeerde met Barnett Newman, Jackson Pollock, Robert Motherwell (haar echtgenoot) en Willem de Kooning, terwijl haar revolutionaire ‘soak-stain’-techniek jongere schilders als Morris Louis inspireerde.

ANDERE BRONNEN VAN ABSTRACTIE

In de jaren 1960 werkten veel kunstenaars abstract – in West-Europa en de VS in het verlengde van ideeën van De Stijl en het Russische constructivisme. In andere delen van de wereld waren er andere inspiratiebronnen. Zo werkte Raja Babu Sharma in de visuele traditie van tantra, een eeuwenoude Indiase leer gericht op geestelijke groei. Chavalit Soemprungsuk putte inspiratie uit decoratieve patronen uit zijn geboorteland Thailand. In haar geometrische wandsculptuur geeft de Japanse Naomi Kobayashi de rode draden door de strakke compositie en de vloeiende beweging een verstilde, bijna meditatieve spanning. In Italië pakte Claudio Parmiggiani abstractie absurd en performatief aan: hij transformeerde driedimensionale geometrische vormen in wilde dieren zoals een tijger, giraf en een slang, en stuurde ze op reis in een wankele boot.

DE KUNSTENAAR ALS BOER 

Kunstenaars wilden in de jaren 70 dichter bij het gewone leven en de natuur staan. Hun conceptuele of ‘ideeënkunst’ ontstond vaak op het platteland. Hans de Vries legde als boer in Groningen alledaagse natuurverschijnselen vast, Dennis Oppenheim fotografeerde de vormen die hij inzaaide op een groot stuk landbouwgrond in Finsterwolde. In een tijd waarin communistische staatsboerderijen de kleinschalige landbouw wegdrukten, bracht Ana Lupas met Roemeense boeren een eerbetoon aan het gewone leven op het platteland. Jerzy Bereś maakt van zijn De Spook-bel (1963) een sculptuur die eerder lijkt op gereedschap van het land.

OOK VOOR HET EERST TE ZIEN 

In een zaal waarin nieuwe materialen centraal staan, zoals Bruce Nauman die met neon werkt en Richard Tuttle met textiel, zijn voor het eerst sinds 1968 alle ruimtelijke keramische werken van Hetty Huisman uit de collectie te zien.

Ook het onlangs geschonken sleutelwerk van Bas Jan Ader, Untitled (Flower Work) uit 1974, waarin hij in een reeks kleurenfoto’s eenvoudige handelingen vastlegt (het uit een vaas verwijderen en (her)schikken van bloemen in primaire kleuren), is voor het eerst opgesteld. In een kabinet rond hybride mannelijkheid is een grote schenking te zien van het werk van Wally Stevens, die zichzelf fotografeerde in verschillende rollen. Voor Stevens was, net als voor Ulay en Pierre Molinier in deze zaal, mannelijkheid geen vastomlijnd idee.